Mostrar mensagens com a etiqueta Memória Galiza. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta Memória Galiza. Mostrar todas as mensagens

domingo, 25 de novembro de 2018

[0443] Aurelio Aguirre, o romantismo regionalista galego


Nasceu em Santiago de Compostela em 1833 e faleceu em La Coruña em 1858. Morreu muito jovem, vítima de afogamento na praia. Combateu pelos republicanos no levantamento de 1854.


A LOS OJOS DE UNA HERMOSA

Bella es la luz de la argentada luna
 cuando en noche serena y silenciosa,
pura, dulce y suave cual ninguna
atraviesa el espacio presurosa.

Es bella la rosada y fresca tinta
con que apacible la risueña aurora,
las mustias yerbas y las flores pinta,
los altos montes y los valles dora.

Bellos del sol también son los destellos
que al Universo pródigo regala,
la rosa y el clavel también son bellos
si al mundo enseñan matutina gala.

Pero existe otra luz más pura y bella
que el fuego y brillantez del sol minora; a
nte ella pierde su fulgor la estrella,
ante ella es triste la naciente aurora.

Mas, ¿dónde está esa luz?, ¿dónde?..., ¿qué es de ella?
 ¿Do brilla con su faz deslumbradora?:
Solo en tus ojos, Marcelina hermosa,
se concentra esa luz tan poderosa


EPIGRAMA

Le preguntó a una casada
un astuto tejedor:
¿cómo estás desfigurada,
y es pálido tu color?

Con acento dolorido,
ella contestó: -señor,
desde que tengo marido,
nunca lo tuve mejor.

quinta-feira, 22 de novembro de 2018

[0436] Eduardo Pondal, o bardo de Bergantiño


Eduardo María González-Pondal y Abente nasceu em Ponteceso em 1835 e faleceu em La Coruña em 1917. Médico e poeta, do seu livro “Queixume dos Pinos” – fundamental para a cultura galega – foram retiradas as primeiras estrofes do hino da Galiza. Nos seus tempos de estudante em Santiago de Compostela integrou a tertúlia do Liceu de San Agustin”, incubadora do “Resurgimento Galego”. Influenciado pelo britânico “ossianismo”, Pondal fez-se o poeta da liberdade e extrénuo apologista do nacionalismo, invocando um mítico pasado céltico. Retiramos do seu livro “Queixume dos Pinos” três dos seus poemas de referência.

4
Muitas veces nos matos nativos,
No crepúsculo fusco e calado,
S' escuita das aves,
O rápido paso;
Das aves aquelas,
Do pico tamaño,
Que sóon retirarse
Dos rudos traballos,
D' escollos e prayas
Do fero Oceáno;
E van en ringleira,
 Gritando e voando;
En demanda das illas Sisárgas,
Seu noto reparo.
Ah! quen fora com' elas tan libre!
Cautivo do barro,
Con fonda tristura,
Dixérase o bardo,
Que soña antr' as uces,
Co tempo pasado,
Que fora tan libre,
Fugindo do trato,
Falaz, inseguro,
Dos nécios humanos!
Quen poidera vivir coma elas,
Nas prayas e bancos,
 Nos baixos e furnas,
Nas sirtes e fachos,
Nos seos esquivos
Dos feros peñascos

13
Meniña, rapaza nova,
Ou rosa de Corcoésto;
Que te brandéas con grácia,
Os doces sopros do vento:
S' hé certo que por tí vivo
S' hé certo que por tí peno;
Se tan doce é dadivosa,
Como dín que és, hé certo;
Cúrame, ou rapariga,
Estas suidades que teño:
Estas suidades da alma,
De non sei qué, que padezo;
Ti tés dos meus males a doce manciña,
Ou rosa de Corcoésto

19
Paroleira anduriña,
Sobr' o balcon pousada,
Singela vïageira,
Chea de doce gracia;
Do rei Teréo esposa,
Triste d'antiga mágoa:
Suspende, oh vaga Prógne,
Tua quéixosa charla;
Non cantes mais, o pico
Cobixa baixo d' ala;
E do teu longo canto,
Un pouquiño descansa.
Non turbes da formosa,
A sosegada cámara,
Ca tua canzon, q' acaso,
Fala d' ardente Africa:
Oh! permite que durma,
Do amor fatigada,
Baixo dos ledos prégues,
Do pabellón de grana:
 Non despértel' os ecos
Que repousan en calma,
—Pol-a espléndida e rica teitume,
Antre das follas anchas.

sábado, 3 de novembro de 2018

[0366] Xozé Filgueira Valverde, uma referência do galeguismo


Nascido em Pontevedra em 1906 e em Pontevedra falecido em 1996, Xosé Fernando Filgueira Valverde foi escritor neotrovadoresco, arqueólogo e político galego que ficou conhecido como “o vello profesor”  (o velho professor”). Director do Instituto Padre Sarmiento de Estudios Gallegos e do Museu de Pontevedra, foi também Presidente do Consejo de la Cultura Gallega. Referência do galleguismo, encabeçou a chamada “direita galeguista”, colaborando com o franquismo durante a Guerra Civil de Espanha, chegando a ser alcalde de Pontevedra.


CANCIÓN DEL MAR IN MODO ANTICO

Porque non seca a morte a fonte das cantigas
eu vos chamo, segreles, que veñades cantar
onde os verdes loureiros gardan vellas ermidas,
cabo das sabias ondas sulcadas do luar,
das insuas da ribeira nun antigo lugar,
¡San Cremenço do mar!
Porque non tolla o frío o albre dos cantares
eu vos digo, rapazas, que vaiades bailar
onde os gayos loureiros quecen fríos fogares,
cabo das tolas ondas, cando o sol vai raiar,
das insuas da ribeira no máis ledo lugar,
¡San Cremenço do mar!

sábado, 27 de outubro de 2018

[0337] Luís Pimentel, poeta galego do abismo interior

De nome completo Luís Benigno Vázquez Fernández-Pimentel, nasceu em Lugo em 1895 e faleceu na mesma cidade em 1958. 

Médico e destacado poeta galego da Geração de 27, foi também artista plástico e músico. 

A sua escassa obra editada, considerada fundamental para a literatura galega contemporânea, tem traços que a podem identificar com o modernismo então em voga.

São de sua autoria os livros "Triscos" (1950) e "Sombra do Aire na Herba (1959, em língua galega).


ENTERRO DO NENO POBRE

Punteiros de gaita
acompañabano.
O pai de negro;
no mar, unha vela
branca.

Os amiguiños levabano.
Non pesaba nada.
Abaixo, o mar;
o camiño no aire
a mañá.

Il iba de camisa limpa
e zoquiñas brancas.
Os amiguiños levabano.
Non pesaba nada.


CUNETAS

¡Outra vez, outra vez o terror!
Un dia e outro dia,
en campás, sen protesta.
Galicia ametrallada nas cunetas
dos seus camiños.
Chéganos outro berro.
Señor ¿que fixemos?
-Non fales en voz alta-
¿Ata cando durará este gran enterro?
-Non chores que poden escoitarte.
Hoxe non choran mais que os que aman a Galicia-
¡Os milleiros de horas, de séculos,
que fixeron falta
para facer un home!
Teñen que encher ainda
as cunetas
con sangue de mestres e de obreiros
Lama, sangue e bágoas nos sulcos
son semente.

Docemente chove.
Enviso, arrodeame unha eterna noite.
Xa non terei palabras pra os meus versos.

Desvelado, pola mañá cedo
Baixo por un camiño.
Nos pazos onde se trama o crime
Ondean bandeiras pingando anilina.
Hai un aire de pombas mortas.
Tremo outra vez de medo.
Señor, isto é o home.
Todas as portas están pechadas.
Con ninguen podes trocar teu sorriso.
Nos arrabais
bandeiras batidas e esfarrapadas.
Deixa atrás a vila.
Ti sabes que todos os dias
hai un home morto na cuneta
que ninguén coñece ainda
Unha muller sobre o cadaver do seu home
Chora.
Chove.
¡Negra sombra, negra sombra!
Eu ben sei que hai un misterio na nosa terra,
Mais alá da neboa,
Mais alá do mar,
Mais alá da chuvia,
Mais alá do bosque


¿RECORDÁIS?

Hace tiempo ya,
he tirado la carga de libros
de falsos poetas.
Dos libros llevaba
para el regreso del sueño.
No os diré
quiénes eran los poetas.
Dos poetas esperaban
Temblorosos mi regreso

domingo, 14 de outubro de 2018

[0281] Xoahna Torres e a Xeración das Fsetas Minervais


Xohana Torres Fernández nasceu em Ferrol em 1929 e faleceu em Vigo em 2017. Escritora e poeta galega, combateu o franquismo e procurou a normalização da escrita em galego. Em Ferrol, onde cresceu e estudou, contactou o mundo da rádio e do teatro. Casada com um marinheiro, viajou pelos mares de todo o mundo. Integra a chamada  Xeración das Festas Minervais. Em 1972 ganhou o  Prémio Pedrón de Ouro  e em 1981 o Prémio da Crítica e em 1992 o  Prémio da criação feminina outorgado pela Junta de Galicia. 


SUEIRO

Cando fuxa, non quero fuxir soa.
¡Que agoiro, xeme, ponla, se non chegas a froito!
O alcipreste chora porque naceu único.
Nada máis que é por iso.
Cando sexa
quero ter sido Eva
en ducias de mazás, árbores madureiras;
que alguén teña escalado a miña cova
con ollos ben abertos;
que unha música espida, rexa, miña,
sinxelamente viva noutro exemplo.

Cando fuxa,
espírito no sol, nun vran ideal de rosas,
a miña xustiza sexa emanación: Xurrar. Xurrar
como xurran os días enchéndose de tempos;
xurrar, un xurrar desta espontaneidade,
de femia para fillo, evolución de Terra e mais de xestos.
Cando fuxa, (si, morrer, si, pero en vento irto)
que unha boca longal, toda de neno, tatexe sen respostas,
a elexía das nais, solagada nun berce de silenzo.


A CATEDRAL

Dime qué tes, ciencia da pedra.
Dime qué che botaron nas figuras.
Estás muda. Aléntasme a traducir a fala,
facultade romeira interminable.
Estás ríspida ata o ceo…e eslómbaste
pra conceder aínda, a vocal dunha tenrura única.

Muller, ti es muller, catedral chea de seos desgastados,
fada perdida cabo dun camiño.
Non ten apertas falsas a túa forma, feita na verdade.

Ábreme o peito abondo, sen enruga:
Quero soñar na exclamación tan varia;
quero laiar contigo, pedra en pedra;
quero sentirme farta, farta, cando revolva  os fondos
desa tumba calada.               


POEMA
                    "Há tão pouca xente que ame as paisagens que não existem"
                                                                                         Fernando Pessoa


Poesía, convicta natureza de illa,
a banda outra que nos confina e pesa.

Vagas que por dentro nos baten,
os fachos que nos cruzan,
os signos que nos poden.

Se ardemos, sopra o vento.
(Inventar a palabra)

Necesita tamén praias enormes,
un corpo para a dor,
o máis duro naufraxio.

Madrugada. Atravesei o mar.
Verbas que tocan
xusto as pedras do fondo.


LA MAJA DESNUDA

El mar, el mar, los signos estelares.
La dilatada noche. Tempestad de verano
Y la gran luna de agosto. El mar ese viaje
Y la arena que pisamos - El mar
La crisis, La continua cadencia
Donde se oye la vida
El mar. El mar, ni otra cosa quiero.

quinta-feira, 20 de setembro de 2018

[0156] Miguel González Garcés e o post-modernismo galego

Nascido em La Coruña em 1916 e falecido nesta cidade em 1989, Miguel González Garcés foi polifacético: jornalista, professor, escritor e poeta. Dirigiu a Biblioteca Pública da Galiza situada na sua cidade natal. Bilingue (galego e castelhano) e considerado o “defensor da luminosidade de Coruña”, a sua obra é extensa. Foi Prémio Fernandes Latorre em 1960, Prémio da Crítica de Poesia Galega em 1977 e foi-lhe dado também, a título póstumo, o Prémio Nacional de Literatura em 1990. Um dos principais impulsionadores da revista “Nordés”, presidiu à Asociación Cultural Iberoamericana. Membro da Asociación Internacional des Critiques Litteraires, foi um dos expoentes do galeguismo.



A BAILADA DOS ANXOS

O perfume enloitado da euresa en ruínas
foi un peixiño morto coberto polos panos
do vento.
Xardin-mármore.
Enlousada preguiza.
No fondo da ialma sentimos a necessidade
da lonxania das adelfas.
Siquera a frol de pedra nos debera marchar.
Hourizonte de cinza.
Cinza no que nace para ser eterno.
Vanidade de forma.
E soi vida.
Vilán que rube, baixa, lonxe, perto
da man que finxe asilo
e que sorri na lene frol do aire.

E un vento mais pequeno que a espranza
volve e latexa a mínima prumiña
que é dúbeda de alento num verde val lonxano
no que ainda é posible non chegue endexemais.

quarta-feira, 12 de setembro de 2018

[0088] Rosalía de Castro, o "Ressurxe Gallego"

Nascida em Santiago de Compostela em 1837 e falecida em Padrón em 1855, Rosalia de Castro é considerada a fundadora, com Eduardo Pondal e Aurélio Aguirre, da literatura galega moderna, o chamado Ressurxe Gallego. 

Maria Rosalía de Castro deixou grande parte da sua valiosa obra poética escrita em galego. 

Filha de uma descendente da linhagem dos Castros e, ao que se supõe, de um sacerdote, desde nova ligada ao movimento provincialista galego, o seu primeiro livro em galego, 1863, “Cantares Gallegos”, fez renascer a escrita literária galega tida então por extinta.



ADIOS, RIOS; ADIOS, FONTES

Adios, ríos; adios, fontes;
adios, regatos pequenos;
adios, vista dos meus ollos:
non sei cando nos veremos.

Miña terra, miña terra,
terra donde me eu criei,
hortiña que quero tanto,
figueiriñas que prantei,

prados, ríos, arboredas,
pinares que move o vento,
paxariños piadores,
casiña do meu contento,

muíño dos castañares,
noites craras de luar,
campaniñas trimbadoras
da igrexiña do lugar,

amoriñas das silveiras
que eu lle daba ó meu amor,
camiñiños antre o millo,
 ¡adios, para sempre adios!

¡Adios gloria! ¡Adios contento!
¡Deixo a casa onde nacín,
deixo a aldea que conozo
por un mundo que non vin!

Deixo amigos por estraños,
deixo a veiga polo mar,
deixo, enfin, canto ben quero...
¡Quen pudera non deixar!...

Mais son probe e, ¡mal pecado!,
a miña terra n'é miña,
que hastra lle dan de prestado
a beira por que camiña
ó que naceu desdichado.

Téñovos, pois, que deixar,
hortiña que tanto amei,
fogueiriña do meu lar,
arboriños que prantei,
fontiña do cabañar.

Adios, adios, que me vou,
herbiñas do camposanto
donde meu pai se enterrou,
herbiñas que biquei tanto,
terriña que nos criou.

Adios Virxe da Asunción,
branca como un serafín;
lévovos no corazón:
Pedídelle a Dios por min,
miña Virxe da Asunción.

Xa se oien lonxe, moi lonxe,
 as campanas do Pomar;
para min, ¡ai!, coitadiño,
nunca máis han de tocar.

Xa se oien lonxe, máis lonxe.
Cada balada é un dolor;
voume soio, sin arrimo...
Miña terra, ¡adios!, ¡adios!

¡Adios tamén, queridiña!...
¡Adios por sempre quizais!...
Dígoche este adios chorando
desde a beiriña do mar.

Non me olvides, queridiña,
si morro de soidás...
tantas légoas mar adentro...
¡Miña casiña!, meu lar!


HORA TRAS HORA, DÍA TRAS DÍA

Hora tras hora, día tras día,
entre el cielo y la tierra que quedan
eternos vigías,
como torrente que se despeña,
pasa la vida.
Devolvedle a la flor su perfume
después de marchita;
de las ondas que besan la playa
y que una tras otra besándola expiran.
Recoged los rumores, las quejas,
y en planchas de bronce grabad su armonía.
Tiempos que fueron, llantos y risas,
negros tormentos, dulces mentiras,
¡ay!, ¿en dónde su rastro dejaron,
en dónde, alma mía?
Sed de amores tenía
Sed de amores tenía, y dejaste
que la apagase en tu boca,
¡piadosa samaritana!
Y te encontraste sin honra,
ignorando que hay labios que secan
y que manchan cuanto tocan.
¡Lo ignorabas…, y ahora lo sabes!
Pero yo sé también, pecadora
compasiva, porque a veces
hay compasiones traidoras,
que si el sediento volviese
a implorar misericordia,
su sed de nuevo apagaras,
samaritana piadosa.
No volverá te lo juro;
desde que una fuente enlodan
con su pico esas aves de paso,
se van a beber a otra.